دانشمندان سیگنال‌های پروتئینی رو تو خون پیدا کردن که ممکنه بیماری ام‌اس (مالتیپل اسکلروزیس) رو تا هفت سال قبل از اینکه علائمش شروع بشن، هشدار بدن.

پیدا کردن علائم هشدار دهنده زودهنگام به این معنیه که فرصت‌های بیشتری برای درمان یا جلوگیری از ام‌اس به وجود میاد و دید بهتری نسبت به نحوه پیشرفت بیماری پیدا می‌کنیم.

این بیماری خودایمنی مزمن و بدون درمان، که طی اون سیستم ایمنی به مغز و نخاع حمله می‌کنه، می‌تونه یه عالمه مشکل ناتوان‌کننده به وجود بیاره؛ مثل اختلالات حافظه، حرکت، بینایی، خلق و خو و درد.

وقتی علائم ظاهر می‌شن، بیماری ممکنه از قبل تو بدن جا خوش کرده باشه.

تو یه مطالعه که محققان دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو (UCSF) انجام دادن، شواهدی از آسیب مغزی سال‌ها قبل از شروع علائم شناسایی شد. این دوره می‌تونه یه پنجره زمانی حیاتی برای شروع زودهنگام درمان و حمایت باشه.

احمد عبدالحق، متخصص مغز و اعصاب از UCSF، می‌گه: “ما فکر می‌کنیم کار ما کلی فرصت برای تشخیص، نظارت و احتمالاً درمان ام‌اس باز می‌کنه.”

اون اضافه می‌کنه: “این می‌تونه یه تغییردهنده بازی برای نحوه درک و مدیریت این بیماری باشه.”

کشف پروتئین‌های هشدار دهنده

تیم تحقیق داده‌های نمونه‌های خونی پرسنل نظامی آمریکا رو تحلیل کردن؛ کسایی که ۱۳۴ نفرشون بعداً به ام‌اس مبتلا شدن. اون‌ها بیش از ۵۰۰۰ پروتئین رو بررسی کردن تا ببینن آیا الگوهای اولیه‌ای با نرخ قابل توجهی بین این گروه وجود داره یا نه.

چیزی که پیدا کردن این بود: سطح پروتئینی به اسم “گلیکوپروتئین میلین الیگودندروسیت” (MOG) به طور ناگهانی و شدید، به طور متوسط هفت سال قبل از شروع علائم، بالا رفته بود. چون MOG به محافظت از سیم‌کشی‌های سیستم عصبی کمک می‌کنه، این یافته نشون می‌ده که لایه‌های محافظتی خیلی قبل از اینکه بیماری خودش رو نشون بده، مورد حمله قرار می‌گیرن.

حدود شش سال قبل از علائم هم، پروتئین دیگه به اسم “زنجیره سبک نوروفیلامنت” (NfL) زیاد شد که یه نشونه شناخته‌شده از آسیب به سیستم عصبی هست. این یعنی بیماری اول به پوشش محافظتی اطراف سیستم عصبی و بعد به خود اعصاب حمله می‌کنه.

پروتئین دیگه‌ای که سطحش بالا رفته بود، اینترلوکین-۳ (IL-3) بود. این ماده یه پیام‌رسان شیمیاییه که سلول‌های ایمنی رو به قسمت‌های درگیر بدن که تحت تأثیر ام‌اس هستن، جذب می‌کنه.

محققان فکر می‌کنن با ترکیب ۲۱ پروتئینی که قوی‌ترین تغییرات اولیه رو نشون دادن، می‌شه یه آزمایش خون دقیق ساخت تا ام‌اس رو در مرحله پیش از علامت‌دار شدن، هشدار بده.

محققان تو مقاله منتشر شده‌شون نوشتن: “ما یه پنل نشانگر زیستی پروتئینی پیشنهاد می‌دیم که ممکنه کمک کنه بیماران ام‌اس پیش از علامت‌دار شدن رو از افراد سالم تشخیص بدیم. البته این نیاز به اعتبارسنجی تو مطالعات آینده داره.”

اون مطالعات آینده خیلی مهم هستن. این آزمایش‌ها روی نمونه خون تعداد نسبتاً کمی از سربازان انجام شده، پس نیاز به نمونه‌های بزرگ‌تر و متنوع‌تری هست. چون بیماری تو همه افراد به یه شکل و با زمان‌بندی یکسان پیشرفت نمی‌کنه.

این تحقیق، به جز کمک به تشخیص زودهنگام، بینش مفیدی هم در مورد جدول زمانی ام‌اس به ما می‌ده: اینکه اول چه نوع آسیب‌هایی رخ می‌ده و چطوری.

در نهایت، این می‌تونه منجر به راه‌هایی بشه که فاکتورهای خطر ام‌اس رو دقیق‌تر شناسایی کنیم و به طور بالقوه، جلوی پیشرفت بیماری رو سال‌ها قبل از تشخیص معمول بگیریم.

آری گرین، متخصص مغز و اعصاب از UCSF، می‌گه: “حالا می‌دونیم که ام‌اس خیلی زودتر از شروع علائم بالینی آغاز می‌شه. این باعث می‌شه این امکان واقعی به وجود بیاد که یه روزی بتونیم از ام‌اس جلوگیری کنیم، یا حداقل از دانش‌مون استفاده کنیم تا مردم رو از آسیب بیشتر محافظت کنیم.”

لينک منبع